Oude situatie‍

Omdat hij zelf mantelzorger is geweest, droomt Wim ervan een plek te maken waar patiënten mét hun verzorgers een kopje koffie kunnen drinken en een rondje door de tuin kunnen wandelen.

‍

Wim van der Poel‍

Wim zijn buurvrouw, Annelies Zaal, oud student van de OntwerpAcademie, is door hem gevraagd een ontwerp voor de tuin te maken. Hij had namelijk bedacht dat iedereen met welke beperking dan ook, van de tuin moet kunnen genieten. Ook blinden en slechtzienden. Daarom was het thema snel gekozen: een geurtuin die het hele jaar iets te beleven geeft.

‍

Zoveel mogelijk meters pad om te wandelen‍

Annelies heeft een doordacht plan gemaakt met zoveel mogelijk lengte aan paden. Enkele gazons om met mooi weer tussen de planten te kunnen zitten en pergola’s om je helemaal tussen de planten te voelen.

Omdat Wim en ik (Marlien van der Linden) bevangen zijn door het plantenvirus, liefst bijzondere soorten, vroeg hij mij om een beplantingsplan te maken. Zo konden we samen lekker steggelen over het sortiment. Eerst door lijsten op te stellen met mogelijke kandidaten binnen de geurende heesters en bomen. Daarnaast nog een speciaal “Wim” lijstje met planten die er toch eigenlijk ook zeker in moeten komen. Natuurlijk moet het onderhoudsvriendelijk zijn.

Tekening‍

De tuin is netto 14 meter breed en 150 meter lang. Omdat ik studenten beplantingsadviseur altijd stimuleer om een beplantingsplan te maken met een schaal van 1: 50, kon ik zelf niet achterblijven. De tekening werd dus 3 meter lang.  

Met Annelies haar ontwerp en de wensenlijst, ben ik aan de slag gegaan. Hoe de opbouw is en waar ik rekening mee moest houden beschrijf ik een andere keer. Waar het nu omgaat is dat de tuin voor een groot gedeelte aangeplant is op de vaste planten na.

In de film zijn studenten van de opleidingen Tuinarchitectuur en Beplantingsadviseur enthousiast aan de gang met het poten van het plantmateriaal.

Bekijk hieronder de video!

Webinar

De webinar wordt gegeven door Peter Kroesen, hij is werkzaam bij OntwerpAcademie en officieel SketchUp trainer. Peter Kroesen laat aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden zien wat je kunt na slechts twee lesdagen. Tijdens de interactieve webinar is er voldoende ruimte voor vragen. Hoewel SketchUp voor iedereen bedoeld is richten we de toepassing van SketchUp vooral op tuinontwerpers en hoveniers tijdens de webinar.

Maar ... let op! Hoe mooi het programma ook is ontwerpen start je in eerste instantie handmatig. Eerst het concept daarna de computer. Tijdens de ontwerplessen van de vakopleiding Tuinontwerper ligt bij ons het accent op de ontwerpkunde. Er is niets mis mee met het gebruik van een computer. Maar wij willen voorkomen dat je als student met computervaardigheid bezig bent in plaats van het ontwikkelen van ontwerpvaardigheden.

Dus ... digitaal tekenen komt na het maken van het ontwerp concept!

Schrijf je hier in voor het webinar SketchUp. Ben je al verder met SketchUp dan zou je kunnen denken aan SketchUp Render.

Meer informatie? SketchUp Basis | SketchUp Gevorderden | SketchUp Compleet | Digitaal Ontwerpen Allround (DOA) | SketchUp Next Level Rendering

‍Stokpaardjes‍

Je kunt het allerlei namen geven: zijn het zeven groene regels, is het een checklist, een handvat? Dit gaat over mijn stokpaardjes. zó belangrijk, dat ik het steeds herhaal. En nu moest het maar eens opgetekend worden. Natuurlijk, je kunt er over discussiëren, je hoeft het niet met mij eens te zijn. Maar dan moet je het wel kunnen uitleggen en wees je ervan bewust, waarom je zie je het anders?

1. Het landschap is de basis‍

Een tuinontwerp maken is een proces met vele stappen. Eén ervan is kijken naar de omgeving: de context. Dat betreft de directe omgeving, de buren, de straat, het uitzicht, de ruimte, de betekenis van dit huis met deze tuin op deze plek. Maar wij tuinontwerpers starten van groot naar klein, dus éérst komt het grote geheel: het landschap. In welk landschap ligt de tuin, wat zijn de kenmerken van dit landschap: zowel qua bodem, water als ruimtelijke opbouw. Ook de stad ligt in een landschap en is een landschap. Weet je in welk landschap je zit, dan kun je deze gegevens behalve voor het ruimtelijk ontwerp, óók gebruiken voor de beplanting, door het vaststellen van de potentiële natuurlijke vegetatie (zie punt 5).

2. Duisternis is een kwaliteit‍

Eén keer per jaar wordt er in de media aandacht aan besteed, (www.nachtvandenacht.nl.) maar waarom zou je duisternis niet dagelijks en integraal in je ontwerpen opnemen?! Onderzoek heeft aangetoond dat alle (!) organismen lijden onder te veel licht. Vandaar dat hoe romantisch jij het ook vindt, hoezeer het je ontwerp ook ondersteund, sfeerverlichting en zaken als het aanlichten van bomen, in dit licht echt niet meer kunnen. En dan formuleer ik het nog te mild: mijn mening is dat tuinverlichtingsplannen overbodig zijn. Ik hoor je denken: veiligheid. Natuurlijk, bij voor- en achterdeur is een lamp (met bewegingsmelder) wenselijk. Maar je ogen wennen aan het donker en buiten verblijven doe je vaak als het lang licht is. Als je ontwerpt vanuit een ecologisch grondslag, dan houd je de tuin zo donker mogelijk.

3. Realiseer je ontwerp met groen‍

Als tuinontwerper, met een basis in het landschap, ontwerp je met groen: met bomen, heesters, hagen, met bodembedekkers, vaste planten, gras(kruidenvegetatie). Pergola’s, palen en overkappingen, vijvers, jacuzzi’s en trampolines zijn niet noodzakelijk, maken geen vast onderdeel uit van het gereedschap van de tuinontwerper. Ik daag je uit je ontwerp te maken zónder deze zaken, alleen met groen! Je zult zien dat het mooiere tuinen oplevert.

Daarnaast, iedereen is tegen Tatasteel, maar hoe denk je dat cortenstaal wordt gemaakt? Is het noodzakelijk om bijvoorbeeld hardhout te gebruiken, maar ook bij gebruik van Europees hout, wat is hiervan de voetafdruk, hoe lang heeft dit moeten groeien, denk eens aan het transport?

4. Verhard alleen het noodzakelijke‍

Misschien begin je te denken, dat ik met punt 3 wel erg extreem ben. Maar er gaat natuurlijk wel verharding in de tuin: je wilt buiten zitten op een stevige ondergrond (niet met wegzakkende stoelen) en met droge voeten/schoenen lopen als het geregend heeft. Studenten vragen mij regelmatig, welk verhardingsmateriaal is het meest duurzaam? Daar heb ik een mening over, maar die vraag leg ik bij je terug. Wel kan ik met zekerheid stellen dat hoe minder verharding je gebruikt, des te duurzamer het is! Dus bekijk bijvoorbeeld voor hoeveel personen het terras dagelijks gebruikt wordt, hoeveel manoeuvreerruimte je denkt nodig te hebben. En vraag je af of mensen naast elkaar op een tuinpad wandelen…

5. Inheems groen is een ecosysteem op zich‍

Wanneer je inheems groen gebruikt, dan is er sprake van onderlinge samenhang met insecten, spinnen, micro-organismen, paddenstoelen en andere schimmels. Bovendien zijn er ook relaties in het inheemse groen onderling. Uitheems groen heeft ook zeker een relatie met de flora en fauna, met de bodem. De samenhang tussen inheems groen en hun omgeving is echter groter dan tussen exoten en hun omgeving. Een goed voorbeeld is de vlinderstruik, de Buddleja. Volwassen vlinders weten hem goed vinden, maar het is geen waardplant. Uitheems groen draagt zeker bij aan de biodiversiteit, variatie is sowieso beter dan monoculturen, maar inheems groen is waardevoller en belangrijker.

6. Hergebruik zoveel mogelijk‍

We zijn opgegroeid in de traditie dat je voor de realisatie van een nieuw tuinontwerp de tuin leeghaalt. Grote bomen laten we wel meestal staan en daarna gaan we inventariseren en analyseren. Tja, we zijn ook vaak opgegroeid met nieuwe meubels en nieuwe mode. In deze tijd van hergebruik van grondstoffen past het hergebruik van alles in de tuin: wat is waardevol is de belangrijke vraag bij het inventariseren. Deze vraag gaat uiteraard tot en met de bestaande beplantingen, verhardingen en andere elementen. De uitdaging is om zoveel mogelijk binnen de tuin te hergebruiken, dat scheelt transportkosten. Misschien geen aantrekkelijk vooruitzicht voor een hovenier, die baat heeft bij de aanschaf van toevoegingen? Maar, zoals gebakken klinkers tweedehands duurder zijn dan nieuwe, zo is er voor de creatieve hovenier ook zeker een verdienmodel.

7. Kan het eenvoudiger/krachtiger/simpeler?!‍

Na je analyse en je eerste schetsen ligt er een schetsontwerp (of beplantingsplan, of technische oplossing of detail) waar je trots op bent. Hier kunnen de opdrachtgevers wel wat mee, is jou bevinding. En dan is het tijd voor de terugkerende vraag: kan het eenvoudiger? Zit er iets in de oplossing waardoor het duidelijker wordt, wat zou je zonder problemen kunnen weglaten? Is dit wat je hebt bedacht  het meest krachtig? Eenvoud is vaak het meest krachtig. Simpel is hier niet het synoniem van suf of saai, maar van ongecompliceerd en helder.

Met dank aan Adri Voorwinden.

1. Trends zijn tijdelijk.

‍De voorbeelden kennen we allemaal wel: de cortenstalen randen en plantenbakken. De verhoogde plantenbakken al of niet met een zwarte betonnen rand of de dakbomen en leibomen die te pas en te onpas aangeplant worden.  

Het is nog maar eenpaar jaar geleden dat we afscheid genomen hebben van de schanskorven terwijl er momenteel geen voortuin te bekennen is zonder overmaatse grijze tegels en split of grind als verharding.  

Gemiddeld genomen verhuizen Nederlanders eenmaal per 7 jaar. Voor wat betreft de tuin betekent dit dat 80% van de toegepaste tuinmaterialen in de container verdwijnen. De zorgvuldig geselecteerde Aziatisch blauwe hardstenen tegels wacht hetzelfde lot. Dat is eeuwig zonde want voor veel materialen zijn er letterlijk en figuurlijk bergen werk verzet. 

2. Denken vanuit het materiaal is een invuloefening

‍Denken vanuit het materiaal zet je als ontwerper vast. Een vaak gehoorde opmerking in dit verband is dat je de wensen van de klant niet kunt negeren. Het is uiteraard belangrijk om de klant te laten zien en voelen dat je naar ze luistert. Dat kan door het stellen van vragen. De vraag achter de vraag geeft je informatie over demotivatie en de beweegredenen van de consument om voor een bepaalde materiaal of kleurstelling te kiezen. Direct in gaan op de wensenlijst van de consument betekent dat je het echte ontwerpwerk voor je uit schuift. Wat je plat gezegd aan het doen bent is het braaf afvinken van het wensenlijstje en dat heeft op zichzelf niets met ontwerpen te maken.

3. Materiaal als middel om ontwerp uitgangspunten uit te drukken.

‍Idealiter heeft de ontwerper kans gezien om de kwaliteiten van de tuin, woning, bewoners en plekte ‘vangen’ met een concept. De ontwerper kiest de materialen waarmee die ideeën het beste en het meest duidelijk uitgedrukt kunnen worden. Deze manier van werken maakt het ontwerpwerk leuker, omdat elke tuin, groot of klein een unieke bewerking ondergaat. En die bewerking is niet per se gekoppeld aan trends maar aan wat er nodig is op die plek en vanuit een bepaalt idee. Uniciteit en authentieke oplossingen zijn verweven met de ontwerpopgave. Het materiaal is niet alleen decoratief maar tegelijk functioneel dat voor een samenhangend beeld zorgt dat jaren mee kan.

Op deze manier blijft het ontwerpwerk interessant want elke ontwerpopdracht is een (mini)onderzoek naar de omstandigheden ter plekke.

Een goed doorwrochten ontwerp ligt aan de basis van een duurzame tuin, omdat met een integrale inventarisatie en aanpak alle aspecten meegenomen worden in de planvorming. Ontwerpers zijn getraind om vraagstukken samenhangend aan te pakken.

Tijdens de Groene Sector Vakbeurs is er een podcast die gaat over materialen en tuintrends. De podcast kan je hier luisteren.