Van en voor studenten

Deze eerste editie was wat ons betreft een succes. Een enorme stroom geïnteresseerde bezoekers was op zoek naar informatie over de tuin, op welke manier dan ook. Nog leuker was dat onze studenten drie dagen lang – in totaal circa vijftien studenten – continu aan het schetsen waren. Dat is niet alleen mooi om te zien, maar ook uitermate leerzaam, zoals we van verschillende studenten terugkregen.

Snel schakelen

In slechts een krap half uur is het de bedoeling dat de ontwerper of beplantingsadviseur de kernvraag van de klant in beeld krijgt. Dat vraagt om snel schakelen, kansen zien, verbanden leggen en laveren tussen de uiteenlopende wensen die partners soms hebben. Het doen van schetssessies zien wij (nog steeds) als een waardevolle aanvulling op de opleiding. Dat is de voornaamste reden dat we zoveel moeite doen om dit mogelijk te maken. Kijk wat de OntwerpAcademie zoal aan extra’s levert bij het volgen van een vakopleiding.

Inspiratiesessies

Schetssessies – of zoals sommige studenten aangaven: inspiratiesessies – bieden kansen voor studenten om zich op een veilige manier verder te ontwikkelen. Bovendien is het de ultieme gelegenheid om “in business” te komen. Daarom adviseren we studenten altijd om eigen visitekaartjes mee te nemen.

Wat ons betreft doen we volgend jaar weer mee.

Die manier van kijken vormt de kern van de vijftiendaagse vakopleiding Beplanting als Visitekaartje. Geen meerjarige studie, maar een compacte opleiding die voor hoveniers haalbaar blijft. ‘Hoveniers hebben het druk, maar vijftien dagen is meestal goed te plannen.’

Kijken vóór kiezen

Waar gaat het in de praktijk vaak mis? Volgens Clabbers bij het kopiëren van een vertrouwd assortiment. Tijdsdruk en soms beperkte soortenkennis spelen daarin een rol. ‘Dan zie je tuinen ontstaan die losstaan van hun omgeving. Mooie beplanting, maar zonder onderbouwing en context.’

In de opleiding leren hoveniers eerst lezen wat er al is. Wat groeit hier van nature? Hoe zit het met bodem, water, licht en wind? En welke planten, dieren en bodemleven horen bij deze plek? ‘Als je de groeiplaatsomstandigheden in kaart brengt, ontstaat er een palet aan aanknopingspunten. Dan kies je niet zomaar planten, maar soorten die hier willen staan.’

‘Als je de groeiplaatsomstandigheden in kaart brengt, ontstaat er een palet aan aanknopingspunten’

Dat betekent niet dat uitsluitend inheems de norm is. ‘Inheemse soorten zijn richtingaangevers. Ze laten zien wat hier kan gedijen. Wie dat begrijpt, kan ook binnen andere plantfamilies bewust kiezen.’

Niet gladstrijken, maar begrijpen

De winst zit niet alleen in vitalere tuinen met minder uitval en minder onderhoud. De hovenier groeit ook zelf. ‘Hij gaat de plek anders lezen en een ander verhaal vertellen. Met meer onderbouwing en autoriteit.’

Dat is geen overbodige luxe. Klanten stellen steeds vaker vragen over duurzaamheid, water en biodiversiteit. Wie inhoudelijk beslagen ten ijs komt, kan esthetische wensen verbinden met wat een tuin écht nodig heeft. Dat vraagt creativiteit, zegt Clabbers, maar levert ook iets op: meer enthousiasme en lol in het vak.

600 planten en een andere bril

In de opleiding komen zo’n 600 bomen, heesters en vaste planten voorbij, waarbij niet alleen de naam van belang is, maar ook herkomst en standplaats. Waar groeit een flox van nature? Wat zegt dat over zijn eisen? ‘Met deze plantenkennis snap je wat een soort vraagt en hoe je die bewust inzet in een beplantingsplan.’

Volgens Clabbers is dat geen nieuwe methode, maar een terugkeer naar vakmanschap. We denken veel te kunnen gladstrijken met techniek, zegt ze. Maar als je werkt met de basis van een plek, kun je veel constructievere plannen maken.

En misschien wel het belangrijkste: ‘Het levert meer plezier op. Als het kwartje valt groeit ook de lol in het vak.’

Tekst van: Fleur Dil

‍

De kracht van handmatig schetsen

Ontwerpen is onderzoeken — dat heb ik al vaker geschreven. Tuin- en landschapsontwerpers maken schetsen om de mogelijkheden te onderzoeken. Voor één ontwerpvraag zijn tientallen ontwerpoplossingen mogelijk. Daarom is het belangrijk voor studenten om te leren schetsen en te blijven schetsen, met als doel de verschillende (ontwerp)oplossingen tegen elkaar af te wegen. Deze methode werkt snel en intuïtief. Bedenk dat soms de beste ideeën geboren worden uit een serie ogenschijnlijk foute en ‘lelijke’ eerste schetsmatige stappen.

Digitaal tekenen

In deze tijd van computergebaseerd tekenen zien we dat het iteratieve, onderzoekende proces naar de achtergrond wordt gedrukt ten gunste van prachtig gestileerde driedimensionale tekeningen. Een belangrijke competentie van ontwerpers is om zowel ego als perfectionisme opzij te zetten, zodat er ruimte ontstaat om kritische vragen te stellen over de verschillende ontkiemde ontwerpideeën. Een digitale oplossing die er door de rendering gelikt uitziet, kan er fantastisch uitzien — dat is de vorm — maar inhoudelijk dunnetjes zijn.

Beroepscompetenties

Het beschikken over flexibiliteit is niet alleen belangrijk voor het ontwerpproces, maar ook voor het aansturen van een eventueel ontwerpteam en voor het kunnen reageren op het proces en de vragen die zich tijdens dat proces aandienen. Een kenmerk van ontwerpprocessen is nu juist dat niets precies gaat zoals we het bedacht hadden. Weten hoe je je moet aanpassen en hoe je met alternatieve situaties kunt reageren, behoort tot het vakmanschap van een tuin- en landschapsontwerper.

Literatuurtip

Clemens Steenbergen, voormalig hoogleraar tuin- en landschapsarchitectuur aan de Universiteit Delft, gaat in het eerste hoofdstuk van zijn boek Tuin- en landschapsarchitectuur in op de betekenis van de handmatige schets.

Perfectionisme is contraproductief

In de opleiding adviseren wij beginnende studenten om, om bovengenoemde redenen, te starten met handmatig schetsen. Op die manier gebeurt er meer dan het eenvoudig tekenen van een lijn. Op dezelfde manier adviseren we studenten ‘gewoon’ te tekenen: onder het motto gewoon doen ontstaan er schetsen en tekeningen. Iedereen kan het, en een tekening — ongeacht hoe die eruitziet — is een prima basis om met elkaar in gesprek te gaan over het vak en de ontwerpoplossingen. Tuinontwerpers hoeven geen Rembrandts te maken; tekentalent heb je in ons vak niet nodig. Doorzettingsvermogen wel, maar dat is iets anders! Probeer het perfecte los te laten. Perfectionisme is een zelfbedachte mentale constructie en werkt eerder contraproductief. In het (tuin)ontwerpvak bestaat perfectionisme niet.

Gratis beplantingsadvies voor consumenten van vrijdag t/m zondag

Dit jaar neemt de OntwerpAcademie van vrijdag 27 februari t/m zondag 1 maart deel aan Leve de Tuin Festival in De Brabanthallen in Den Bosch en we hebben zoals je van ons gewend bent een mooi programma met veel activiteiten ontwikkeld. Het hele weekend kunnen consumenten bij ons terecht voor een gratis beplantingsschets waarmee ze vervolgens zelf aan de slag kunnen. Dus, wil je meer uit je tuin halen of vind je het lastig om een mooie, samenhangende border te maken? Meld je dan aan op de stand van de OntwerpAcademie zelf tijdens het Festival voor een gratis beplantingsadvies!

Interactieve sessies SketchUp en Morpholio Trace voor hoveniers op zaterdag

Handmatig schetsen of digitaal ontwerpen? Tijdens de Hoveniersmiddag van Leve de Tuin Festival 2026 organiseert de OntwerpAcademie op zaterdag 28 februari gratis sessies voor hoveniers om de voor- en nadelen van digitaal ontwerpen ten opzichte van handmatig schetsen te bespreken. Peter Kroesen en Marloes van Overstraten laten - met behulp van professionele tools zoals SketchUp en Morpholio Trace - op interactieve wijze tijdens live sessies zien, wat de mogelijkheden zijn. Dus hoveniers, meld je direct aan en maak kennis met SketchUp en Morpholio Trace. Aanmelden kan op de stand van de OntwerpAcademie zelf tijdens het Festival.

‍‍Inspirerende spreker sessies: Tuingeluk

Een tuin is zoveel meer dan een stukje groen. Het is een plek die bijdraagt aan onze leefomgeving, onze gezondheid én aan het welzijn van planten en dieren. Het belang van een doordachte tuin is dan ook nauwelijks te onderschatten. Wil jij weten hoe ook jij de stap kunt maken van tuinontwerp naar écht tuingeluk? Bezoek dan vooral ook even de inspirerende spreker sessies van Dolf Houtman en Sipke Terpstra van de OntwerpAcademie.

Er is van alles te beleven op het Leve de Tuin Festival. Wij hopen je dan ook te mogen begroeten. Zien we je daar?

‍

‍Leve de Tuin Festival 2026
Vrijdag 27 februari t/m zondag 1 maart
Brabanthallen, Den Bosch

Tickets

‍