Het ontwerp - de plattegrond - is gemaakt door een derde in dit voorbeeld een tuinontwerper. Het plan is tevens voorzien van aanzichten, moodboard, materialen en het programma met wensen en eisen.

In deze wirwar van informatie probeer je als beplantingsspecialist overzicht en (rang)orde aan te brengen. Waar begin je?

Stap 1. Plattegrond/tuinontwerp

Welnu met het grondig bestuderen van de informatie die je gekregen hebt. Hoe zit de plattegrond in elkaar, hoe lopen de routes, welke kenmerken kun je toedichten aan de tuin en welke functies kun je sowieso al afleiden aan de hand van de situatie en het plan en het soort gebouw?

Stap 2. Ontwerp uitgangspunten

Heeft de ontwerper uitspraken gedaan over de ontwerp uitgangspunten? Zo ja benoem die en vraag jezelf af of ze specifiek genoeg zijn, leg zoveel mogelijk verbanden en zoek zaken uit.

Een uitgangspunt als: Sallands landschap is nog te vaag. Zijn er afbeeldingen waaruit blijkt wat de ontwerper verstaat onder dat landschap? En welke aspecten vind jij zelf belangrijk?

Stap 3. Onderzoeken en aannames doen

Blijft die informatie vaag dan zit er niets anders op dan dat jezelf als beplantingsspecialist zo’n term als Sallands Landschap onderzoekt. Hoe ziet dat landschap er in essentie uit? Het gaat niet om de soortnamen die je tegenkomt maar het feit dat het heuvelachtig is? Welke kleuren, texturen zijn toe te dichten aan dit landschap? Is het open of gesloten? Welke rol speelt het licht? Zoek op internet naar beelden die iets vertellen over dat landschap en check dat wat je gevonden hebt altijd met de informatie die je meegekregen hebt met het plan. Er zijn voorbeelden te over van opdrachtgevers die namen gebruiken als een Ibizatuin, een strandtuin of wat dan ook. Leer jezelf als ontwerper of beplantingsspecialist aan om deze namen specifieker te maken met het doel grip te krijgen op de essentie van een bepaalt begrip.

Stap 4. Gebruikers en gebruikseisen

Je beschikt over een tuinontwerp en wellicht ook over een beschrijving van de doelgroep of de gebruikers.

Breng de doelgroep en de gebruikers (van de tuin) in beeld. Beschrijf hoe ze de tuin of het complex gaan gebruiken en welke eisen zij stellen vanuit hun positie.

Stap 5. Functies en functionele eenheden

Leg over het ontwerp een transparant en probeer zo concreet mogelijk aan te geven welke functies zich waar plaatsvinden in het plan. Werk met een (kleuren)legenda zodat je goed het onderscheid kunt aangeven.

Als je de functionele eenheden kunt benoemen wordt het van daaruit ook duidelijker welke voorwaarden je kunt stellen aan de beplanting. Denk aan maximale hoogtes, transparante of dicht begroeiing, texturen, kleuren, vormen, of de beplanting mag overkoken of het jaarrond groen moet blijven, bladval en vruchtzetting enzovoorts. Probeer het plan zoveel mogelijk te doordenken.

Stap 6. Eisen en voorwaarden

Breng de informatie samen in een tabel met gebruikersgroepen, functionele eenheden, voorwaarden aan het groen in esthetisch opzicht en de voorwaarden die voortvloeien uit de groeiplaatsomstandigheden. De punten 5 en 6 gaan hand in hand.

Stap 7. Visie en BIP

a.) Je hebt nu een goede basis voor een visie op de beplanting en daaruit voortvloeiend is het maken van een BIP mogelijk. Een BIP start altijd met een massa/ruimte schets. Let wel dit is een belangrijke basis studie naar de ruimtelijke kansen die het plan biedt. Met het nadenken over ruimte/massa interpreteer je het ontwerp feitelijk opnieuw.

b.) Met het toevoegen van Hoogte, Vorm, Textuur en Sierwaarde maak je de aangegeven groenmassa in ‘a’ concreter.

c.) Probeer beplantingsbeelden die je kent vanuit het landschap en vakanties te koppelen aan de BIP. Beperk je zelf en houd het eenvoudig het gaat om de essentie en grote lijnen.

d.) Kijk of je er een referentiebeeld kunt vinden waarmee je jezelf en vooral ook de opdrachtgever kan helpen met het duiden van de groenbeelden. Let wel, een referentiebeeld is iets anders dan een sfeerbeeld of moodboard! Zorg dat de schaal van je referentiebeeld representatief is voor de ontwerpopgave.

e.) Heb je deze stappen gezet dan heb je feitelijk de selectie criteria gegeven op basis waarvan je op zoek gaat naar de passende beplanting. Op deze manier ontstaat er een sortimentslijst.

De visie op de beplanting kun je verwoorden maar de voorkeur gaat uit naar beelden: een referentiebeeld of conceptschets.

Stap 8. Beplantingsbeeld

Met het maken van een BIP ontstaan er waarschijnlijk ook beelden. Koester deze beelden, maak aantekeningen en vooral kleine schetsjes. Benoem de beelden vooral, gebruik voorbeelden uit de natuur die je kent vanuit vakanties e.d. Zie ook punt 7c hierboven.

Stap 9. Primaire beplanting

Nu is het moment aangebroken om de beplanting specifieker te maken, meer te detailleren. We werken altijd van groot naar fijn - met de primaire beplanting - de bomen en hagen. Afhankelijk van de schaal van de tuin kunnen we heesters ook rekenen tot de primaire beplanting. Deze stap is een uitwerking van 7b.

Stap 10. Secundaire beplanting - plantstrategie

Als de structuur staat en we hebben deze structuur getoetst aan de visie, eisen en uitgangspunten zijn we toe aan het vullen van de overgebleven ruimtes. We zoomen dan in ofwel we gaan meer in detail werken.

Op border niveau is het denkbaar dat je eerst de patronen opzet en van daaruit de selectie criteria formuleert. Iets wat je op kleinere schaal maakt verhoudt zich altijd op een bepaalde manier tot de grotere schaal. Een border is een onderdeel van de tuin en verhoudt zich tot het grotere geheel van de tuin.

Aan deze stap 10 begin je pas als de voorgaande stappen 7 tot en met 9 volledig duidelijk zijn en bij voorkeur gevisualiseerd met doorsnedes en/of aanzichten waarmee je goed laat zien welke verhoudingen, hoogtes en vormen belangrijk zijn.