In overleg met Wim en Annelies heb ik het beplantingsplan gemaakt en zal je op de foto’s de tekening die in het filmpje is te zien, herkennen.

Maar eigenlijk gaat het over het opzetten van een beplantingsplan in het algemeen. Waar begin je en wat bewaar je tot het laatst. Het maakt niet uit of het een tekening is van 3 meter lang of voor een kleine tuin, het principe blijft hetzelfde.

Klaar voor de start...

‍Als het goed is, heb je een BIP (beplantingsindicatieplan) gekregen of zelf gemaakt voor de tuin. Op grond daarvan ga je bladeren in je geheugen, internet of boeken welke planten bij deze bip zouden kunnen passen. In de het geval van de Loetetuin waren dat geurende planten die het jaar rond bloeien met nog wat speciale wensen van de eigenaar die plantenfreak is. Ook hoge en lage beplanting was van tevoren bepaald in de BIP.

In een Excel bestand heb ik planten verzameld die in aanmerking zouden kunnen komen incl. bloeitijd, grondsoort, zon/schaduw en soort plant (boom, (bladhoudende) heester, vaste plant. Dan hoef je niet steeds te bladeren in boeken maar heb je kaders gesteld. Bovendien kan je snel selecteren als je een bepaalde eigenschap zoekt (bloeit wit in mei).

Over de basistekening leg je een transparant/overtrekpapier waar je de bomen intekent want je begint met de hoogst wordende planten. Ben je tevreden, dan leg je je transparant onder je kalkeerpapier van de basis en trek je de bomen over + naam van de boom.

De volgende stap is het verdelen van de bladhoudende planten en coniferen die het hele jaar door structuur gaan geven. Ook weer op een transparantje en bij tevredenheid, overnemen op de basistekening.

Bij de tekening van de Loetetuin heb ik ook de winterbloeiers apart gedaan op deze manier. Bij kleinere tuinen kunnen die tegelijkertijd meegenomen worden met de bladverliezende heesters, want dat is de volgende stap.

Tot slot vul je de vaste planten in op dezelfde manier. Als je een bollenplan wilt bijleveren, doe je dit vaak echt in een aparte bijlage.

Als het goed is, is je tekening nu compleet. Ik heb de verschillende gewasgroepen ingekleurd zodat je snel de plek van bijv. een wintergroene heester kan vinden. Dit doe je alleen bij grote tuinen.  Ook hadden we langs het pad de meters uitgezet en had ik in de beplantingslijst ook de plek in meters aangegeven zodat je snel weet waar de plant moet komen tijdens het aanplanten. Dat scheelt veel zoektijd.

Een zeer goede investering is het laten lamineren van de tekening. Één keer naar buiten met je papieren tekening en hij zit onder de grond of verfrommeld van de regen. Die kosten haal je er echt dubbel en dwars uit. Nog mooier is om een waterdichte digitale tablet te gebruiken; kan je inzoomen en heb je geen print nodig.

Deze volgorde van werken helpt je planten met hun verschillende functies binnen een plan evenwichtig te verdelen. Zo kun je voorkomen dat 2 wintergroene planten naast elkaar komen te staan en kun je in je boomkeuzes de verschillende bladtexturen laten afwisselen want die hebben veel invloed op het beeld doordat ze boven alles uitsteken. Je wordt niet afgeleid door andere plantgroepen, je concentreert je eerst hierop.

Nu zijn er vast meerdere wegen naar Rome. Heeft één van jullie een andere manier van aanpak? Ik ben erg benieuwd!

Frederiksoord‍

De leslocatie wordt Frederiksoord. Een naam die vooral bij de wat oudere hoveniers bekend in de oren zal klinken. Frederiksoord en Boskoop waren tuinbouwscholen met een goede reputatie in de jaren ‘70, ‘80 en ‘90 van de vorige eeuw. Als je het vak wilde leren en serieus genomen wilde worden ging je naar een van deze twee scholen.

Die tijden zijn vervlogen. De gebouwen van Frederiksoord hebben jarenlang leeg gestaan net zoals de R.M.Tu.S. in Boskoop trouwens. De gebouwen van de voormalige tuinbouwschool in Boskoop zijn een paar jaar geleden helaas gesloopt. In Frederiksoord krijgt de voormalige tuinbouwschool met zijn tuinen een nieuw leven.

De OntwerpAcademie start daar, in de oude tuinbouwschool, op vrijdag 17 mei met de vakopleiding TuinArchitectuur. Docent Ploni Sikkes heeft de primeur om daar de eerste groep toekomstige tuinontwerpers les te geven.

Schrijf je nu alvast in! Of neem deel aan de online webinar van 25 maart 2024.

‍

Tuinhaas‍

Ploni is een zogeheten tuinhaas. “Bijna 25 jaar geleden begon mijn groene carrière op de tuinbouwschool in Frederiksoord. Daar deed ik de opleiding tuinontwerp en management. We waren een van de laatste lichtingen en daarna sloot deze oudste tuinbouwschool van Nederland haar deuren, de tuinen raakten daarna in verval. Als oud tuinhaas kwam ik nog weleens wandelen omdat de plek destijds mijn hart had gestolen en hoopte dat er weer een initiatief kwam wat de tuinen weer zou doen herleven. Gelukkig heeft DE PROEF vorig jaar de verantwoordelijkheid genomen en zijn ze bezig om er weer een prachtige plek van te maken!”.

De oudste (voormalige) Gerard Adriaan van Swieten Tuinbouwschool werd opgericht in 1884 en is zeven hectare groot. De school was beroemd en had een grote praktische tuin. De sortimentstuin bestond uit meer dan 400 soorten bomen en heesters. “Ik herinner me de tijd dat er dagelijks groepen studenten met of zonder docent door de tuin liepen om planten te leren. En af en toe namen we een takje mee voor zelfstudie (wat natuurlijk niet de bedoeling was), vandaar onze bijnaam tuinhaas”.

DE PROEF‍

De tuinen raakten in verval en sinds vorig jaar is DE PROEF bezig om de gebouwen en de tuinen een nieuwe functie te geven gericht op de thema’s historisch groen, tuinbouw, voedsel, educatie, kunst en cultuur.

De voormalige tuinbouwschool wordt basaal opgeknapt, de kassen worden hersteld. De tuinen hebben flink achterstallig onderhoud en sinds oktober 2023 is een grote groep vrijwilligers bezig om eerst bramen, brandnetels en Japanse duizendknoop te verwijderen. Onder leiding van Heilien Tonckens werkt de groep vrijwilligers elke zaterdag aan het onderhoud. Er wordt een balans gezocht tussen het herstellen van erfgoed en ecologisch beheer, waarbij ecologisch beheer door herplanting het onderhoud vereenvoudigd. Op de tuin staan hele oude bomen, prachtig uitgegroeide exemplaren in hun natuurlijke verschijningsvorm.

De oude indeling blijft bewaard en er wordt ruimte gemaakt voor een actueel assortiment aan

bomen en struiken. De gehele tuin wordt ecologisch beheerd en DE PROEF laat zien dat schoonheid en duurzaamheid hand in hand kunnen gaan.

“Als oud-tuinhaas met jarenlange ervaring in het vakgebied heb ik veel zin om daar les te mogen geven. Het is een inspirerende, groene en historische plek in ontwikkeling met veel mogelijkheden. Een perfecte plek voor een tuinontwerper in opleiding”!

3 Leslocaties‍

Met de start in Frederiksoord heeft de OntwerpAcademie 3 leslocaties: Boskoop, Houten en per 17 mei dus ook Frederiksoord.

Onze hoop is dat we met deze extra locatie tegemoet kunnen komen aan de vraag die we vaak vanuit het Noorden krijgen.

‍Probaat onderwijsmiddel

‍We hoeven het niet te doen maar doen het toch! Het organiseren en aanbieden van Schetssessies. Omdat we het belangrijk vinden dat de student veel oefent en in contact komt met de consument. Het is een leermiddel dat deel uit maakt van ons onderwijs. Naast Schetssessies bieden we de student bijvoorbeeld ook StageProjecten aan. Maar nu halen we de Schetssessies er even uit.

1. Win-win‍

Schetssessies zijn evenementen die wij samen met organisaties als Steenbreek en Tuinvisie door heel Nederland aanbieden.

Het idee is eenvoudig. Je hebt een aanbiedende organisatie, studenten, een consument en een leverende organisatie zoals de OntwerpAcademie. Het leuke van deze evenementen is dat iedereen er baat bij heeft. Een win-win situatie dus. De student leert, de OntwerpAcademie krijgt wat exposure, de consument gaat met ideeën naar huis en de aanbiedende organisatie kan haar boodschap uitdragen.

‍

2. Leerfeffect student‍

In een ongedwongen informele sfeer maakt de student contact met de consument. Gedurende een klein uur wisselen beide partijen informatie uit, de student selecteert hoofdzaken van bijzaken, ordent de wensen van de consument en zet globale ideeën uit. In korte tijd moet er dus heel wat gebeuren waarbij de student aansluiting moet zien te vinden bij de consument. Het schetsen, tekenen en visualiseren van ideeën loopt als een rode draad door dit gesprek dat een oriënterend karakter heeft.

3. Leertraject

‍Schetssessies maken deel uit van een groter leertraject van de student. Schetssessies zijn er voor zowel Tuinarchitectuur als Plantenkennis studenten. Belangrijk is dat een student kansen krijgt om zijn/haar kennis in de praktijk te brengen. Leren ontwerpen is een ambacht dat begint bij tekenvaardigheid en het maken van veel ‘meters’. Daarnaast staan studenten voor de uitdaging om binnen de beperkte tijd die ze hebben op zoek te gaan naar het karakteristieke van de tuin in combinatie met de wensen van de consument. Vertegenwoordigers van de OntwerpAcademie zijn aanwezig bij deze evenementen om bij te springen als dat nodig is.

4. Concurrerend of toch niet?‍

Sommige groenprofessionals zien de schetssessies als concurrerend. Dat is jammer en ook niet nodig, zo vinden wij. Schetssessies hebben om te beginnen een incidenteel karakter, de ene keer zijn we in het Noorden de andere keer in het Zuiden actief. Bovendien gebruikt de consument de Schetssessies om zich te oriënteren. Vaak zien we dat de vervolgstappen na de Schetssessie heel anders zijn dan in eerste instantie is getekend. De consument is aan het denken gezet. Bovendien is de beschikbare tijd te beperkt om een volledig plan te produceren.

Hoe het ook zij wij geloven in de Schetssessies als onderwijsmiddel, bovendien zijn het altijd hele ‘rijke’ momenten waarop studenten elkaar ontmoeten, kennis en ervaring delen en gezamenlijk de consument een beetje bewuster maken. Hoe mooi is dat!

Oude situatie‍

Omdat hij zelf mantelzorger is geweest, droomt Wim ervan een plek te maken waar patiënten mét hun verzorgers een kopje koffie kunnen drinken en een rondje door de tuin kunnen wandelen.

‍

Wim van der Poel‍

Wim zijn buurvrouw, Annelies Zaal, oud student van de OntwerpAcademie, is door hem gevraagd een ontwerp voor de tuin te maken. Hij had namelijk bedacht dat iedereen met welke beperking dan ook, van de tuin moet kunnen genieten. Ook blinden en slechtzienden. Daarom was het thema snel gekozen: een geurtuin die het hele jaar iets te beleven geeft.

‍

Zoveel mogelijk meters pad om te wandelen‍

Annelies heeft een doordacht plan gemaakt met zoveel mogelijk lengte aan paden. Enkele gazons om met mooi weer tussen de planten te kunnen zitten en pergola’s om je helemaal tussen de planten te voelen.

Omdat Wim en ik (Marlien van der Linden) bevangen zijn door het plantenvirus, liefst bijzondere soorten, vroeg hij mij om een beplantingsplan te maken. Zo konden we samen lekker steggelen over het sortiment. Eerst door lijsten op te stellen met mogelijke kandidaten binnen de geurende heesters en bomen. Daarnaast nog een speciaal “Wim” lijstje met planten die er toch eigenlijk ook zeker in moeten komen. Natuurlijk moet het onderhoudsvriendelijk zijn.

Tekening‍

De tuin is netto 14 meter breed en 150 meter lang. Omdat ik studenten beplantingsadviseur altijd stimuleer om een beplantingsplan te maken met een schaal van 1: 50, kon ik zelf niet achterblijven. De tekening werd dus 3 meter lang.  

Met Annelies haar ontwerp en de wensenlijst, ben ik aan de slag gegaan. Hoe de opbouw is en waar ik rekening mee moest houden beschrijf ik een andere keer. Waar het nu omgaat is dat de tuin voor een groot gedeelte aangeplant is op de vaste planten na.

In de film zijn studenten van de opleidingen Tuinarchitectuur en Beplantingsadviseur enthousiast aan de gang met het poten van het plantmateriaal.

Bekijk hieronder de video!