Conceptuele tuinontwerpen zijn authentiek en vertellen het verhaal van de plek.

‍De OntwerpAcademie laat op jaarbasis maar liefst 70 stageprojecten ontwerpen door studenten van de academie. Een bijzondere in dit verband is een project van een student Tuinarchitectuur welke in 2022 is uitgevoerd in Leimuiden, in de buurt van Boskoop. ‘Niet alleen het ontwerp is geslaagd, ook de leercurve die de student gedurende dit traject heeft doorgemaakt, maakt dit tot een bijzonder project,’ vertelt Peter Kroesen, docent aan de academie.

Concept‍

In dit artikel leggen we graag uit wat het concept van dit plan is en wat het de student gebracht heeft.

Het langgerekte kavel met gevels die voor en teruglopen en in een soort van trechter eindigen was een bijzondere uitdaging. Het schetsontwerp van Nadine wist in deze situatie een nieuwe ordening (golfbeweging) te brengen waarmee het accent niet op de rafelige gevels maar op de beweging zelf gelegd werd.

Het ontwerp van de tuin moest daarnaast een ander probleem oplossen, namelijk de valwind. ‘Vanwege de sterke valwind in de tuin, wilden de bewoners er niet meer in zitten. Het ontwerp voorziet in strategisch geplaatste beplantingswanden, die de wind afvangen zonder het zicht op het vaarwater erachter te verliezen.  

De titel van dit concept is “De landelijke windbreker” Wat de karakteristiek van het terrein weergeeft en de oplossing van het probleem samenvat.  

Organisch en beschermend‍

Met het schetsontwerp wist de student de opdrachtgever te overtuigen, die oorspronkelijk een strakke tuin wilde met rechte lijnen. Het beschermende effect van de hagen en het verbindende effect van de golvende beweging overtuigde de opdrachtgever.  

De golfbeweging leidt het zicht naar het het water en verbindt de verschillende tuinonderdelen, terwijl de hagen bestaande uit Fagus sylvatica met een hoogte van 1,80 m. de storende valwind breken.  

De opdrachtgever is samen met de student naar de kweker gegaan om de bomen uit te zoeken.

Leercurve‍

De leeropbrengst zat voor student Nadine in het met overtuiging overbrengen van de ideeën met behoud van focus op de uitwerking van haar concept. Gedurende het ontwerptraject heeft ze haar tekenvaardigheid kunnen verbeteren en duidelijke keuzes gemaakt. Een vaardigheid die essentieel is bij het ontwerpen.

De student heeft goed geluisterd naar de opdrachtgever en de wensen kunnen omzetten naar een functioneel en aantrekkelijk plan.

Aan het eind van het traject is de veelzeggende reactie van de klant: “Niets van wat we hadden aangegeven heb je gebruikt, maar het ontwerp is alles wat we wilden en meer." ‍

Hoveniers‍

Voor hoveniers zijn StageProjecten interessant om uit te voeren, is de ervaring van Kroesen. ‘Ik hoor vaak terug dat de ontwerpen van de OntwerpAcademie leuke projecten zijn; het zijn ontwerpen met een verhaal en bovendien zijn de plannen compleet uitgewerkt. Tegelijkertijd krijgen we regelmatig van opdrachtgevers de vraag of wij hoveniers kennen die hun ontwerp willen uitvoeren. Samenwerken met hoveniers is het doel van de OntwerpAcademie. Hoveniers profiteren immers ook van deze win-win situatie.  

StageProjecten zijn er in elke provincie in Nederland, groot en klein. Zelfs in het buitenland hebben studenten ontwerpen gemaakt.

Nieuwsgierig naar de mogelijkheden?
‍Stuur je mail naar stage@ontwerpacademie.nl

Ontdek de ZomerSchool

Het staat al een poosje op ons verlanglijstje om met de ZomerSchool te starten. De zomervakantie biedt daar volop kansen voor. Er is tijd want de reguliere lessen zijn er even niet omdat we bij de OntwerpAcademie de vakanties van noord, midden en zuid bij elkaar optellen. Gedurende ca. 10 weken lang kunnen we - met het idee van een campus -lesruimten en docenten inzetten. Studenten treffen elkaar met masterclasses, workshops, doe-colleges en andere activiteiten.

De ZomerSchool is van 6 juli tot en met 31 augustus 2024‍

SketchUp‍

We trappen dit jaar af met SketchUp op 9, 10 en 11 juli in Houten. Het is een driedaags programma waarbij je 3 dagen achtereen les hebt. Lekker intensief zodat je flinke stappen maakt met je digitale vaardigheden. Je gaat direct aan de slag met het geleerde.

Tuinenreis Cotswold‍

Naar aanleiding van het warme succes van de tuinenreis in 2023 hebben we besloten wederom een tuinenreis te organiseren. Deze reis - die naar Cotswold gaat - is van 7 juli tot en met 12 juli. Voor dit jaar inmiddels volgeboekt, maar houd de agenda in de gaten voor volgend jaar!‍

Architectuur Nader Bekeken

‍Voor wie zijn of haar ontwerpvaardigheden en opvattingen over architectuur, kunst en natuur verder wil ontwikkelen nodigen we uit deel te nemen aan de masterclass  “architectuur nader bekeken”. Al fotograferend onderzoeken we architectonische objecten, we analyseren hoe natuur en architectuur elkaar versterken en we her-interpreren wat we zien. Kortom een mooi programma en een must voor ontwerpers.

26 Juli is het zover dan reizen we af naar het fraaie Insel Hombroich in Duitsland.

Praktisch Ontwerpen voor hoveniers‍

Praktisch Ontwerpen is een 3-daagse programma waarbij we aan de hand van reeds gemaakte tuinontwerpen op zoek gaan naar de uitgangspunten van het ontwerp. We onderzoeken de ontwerpen op hun compositorische kwaliteiten, doen suggesties voor verbetering en gaan op zoek naar een leidend en samenhangend idee.

Deze praktische workshop is er specifiek voor hoveniers en groenprofessionals die werkzaam zijn in het vak en willen ontdekken of de opleiding Tuinarchitectuur iets voor hun is.

26, 27 en 28 augustus op de locatie Boskoop organiseren we deze workshop.

Ontwerp je Tuin‍

Wil je ontdekken of de opleiding beplantingsadviseur of tuinontwerper wat voor je is? Met de actieve 2-daagse workshop Ontwerp je Tuin kom je er snel achter. De eerste dag besteden we aan het ontwerpen. De tweede dag ga je met beplanting aan de slag. Deze 2-daagse levert je dus altijd wat op: ideeën voor je eigen tuin en meer idee van wat je tijdens de opleidingen kunt verwachten.

De exacte datum is eerdaags bekend.

Meer weten?‍

Als je meer wilt weten over het programma van de ZomerSchool stuur dan een mail naar studentenzaken@ontwerpacademie.nl.

Graag tot ziens!

Leren kijken

‍Veel ontwerpers fotograferen. Dat is niet zo vreemd want kijken, kritisch kijken naar de omgeving, maakt fundamenteel deel uit van het standaard ‘gereedschap’ van de ontwerpers. Ook voor tuinontwerpers kan het kritisch fotograferen bijdragen aan het krijgen van een getraind oog als het gaat om het maken van composities, zoeken naar contrasten en het ontdekken van structuren, patronen en texturen.

Thema‍

Je kunt je bijvoorbeeld voorstellen dat je met een bepaalt thema aan de slag gaat. Bijvoorbeeld zoiets als het zoeken naar kleurcontrasten, of vormcontrasten. Je zult op die manier je fototoestel of smartphone heel anders gaan gebruiken maar vooral ook, en dat is misschien leerzamer, nadenken over wat het gekozen thema nu precies inhoudt of wat je er mee wilt vertellen.

Inspiratie‍

Andersom kun je abstracte foto’s maken waarbij je de abstracte compositie als uitgangspunt neemt voor het maken van een ontwerp. Dat kan trouwens ook met het fotograferen van structuren. Vaak leveren die patronen en vormen ideeën op waar jezelf nooit op had gekomen. Vertaal de robuuste structuur van verweerd hout maar eens naar een idee voor een tuinontwerp, een verhardingspatroon of zelfs als inspiratie voor een beplantingsplan.

Analyse‍

Een meer reactieve vorm is dat je juist een gemaakte foto gebruikt om een toekomstige wens situatie uit te beelden. Een frontaal gemaakte foto van een bestaande tuin situatie kun je gebruiken als ‘onderlegger’. Op het transparant schets je je bedoelingen zodat jij zelf maar ook de opdrachtgever direct kan zien wat het effect is.

Door het weglaten van allerlei details maak je duidelijk waar de kracht zit. Vrij eenvoudig kun je op deze manier laten zien wat een goed geplaatste boom doet met de woning of de entree waarbij we in eerste instantie letten op hoogte en vorm.

‍

Referentiebeelden

‍Ontwerpers zetten graag hun eigen handtekening, maak als het even kan eigen foto’s. Aan de andere kant levert het internet - denk bijvoorbeeld aan Pinterest - een overweldigende hoeveelheid beeldmateriaal op waar je nagenoeg eindeloos uit kunt putten. Gebruiken mag maar denk er wel aan dat je aan bronvermelding doet, vooral als je die foto’s op je eigen website gaat gebruiken.

Fotograferen is spelen met licht maar vooral ook componeren. Met het nadenken over de kadrering vertel je het verhaal. Dat verhaal kan over van alles gaan. Ontwerpers kijken zoals eerder gezegd naar structuren en patronen. Uiteraard kan het ook gaan over referentiebeelden die je concreet gebruikt om de essentie van je ontwerpingreep te verduidelijken.

Beeldenbank‍

Je kunt met je fotografie natuurlijk ook je eigen beeldenbank aanleggen. Op deze manier snijdt het mes aan twee kanten. Je traint jezelf in het kijken en in het nadenken over composities en je creëert je eigen beeldenbank waar je ten alle tijde je rechten op behoudt.

Onderzoek‍

Een fotograaf heeft mij eens vertelt dat je het kijken door de lens van je camera kunt beschouwen als een onderzoek. Als ontwerper vind ik dat een erg inspirerende uitspraak.

Fotografie is een krachtig medium maar vervangt nooit de plaats van een tekening. Beide technieken hebben hun eigen plaats en kunnen elkaar versterken.

Daarom deze uitspraak:

“Een foto vertelt je wat daar was, maar een tekening geeft weer wat je er gezien hebt.”
Uit: Tekenen vraag & antwoord. Uitgeverij Librero.

Zomerschool‍

Deze zomer maken we een start met de OA-ZomerSchool, meer informatie lees je op de website.‍

1. Klant is koning versus ecologische verantwoordelijkheid‍

Stelling: "Hoveniers moeten primair de wensen van de klant volgen, ook als dit ten koste gaat van ecologische en klimaatadaptieve principes."

Het een sluit het ander niet uit. Natuurlijk is het zaak naar de consument te luisteren omdat je daarmee ook een betere inschatting kan maken waar de consument staat, wat zijn/haar motieven zijn en dus hoe je je advies daarop af kan stemmen. Tegelijkertijd is een tuin beperkt in haar afmetingen en dus beperkt in wat er technisch en praktisch gezien kan. Klimaatadaptieve en ecologische ingrepen worden in sterke mate bepaald door afmeting en schaal van de tuin. Soms is het zaak onze definitie over wat nu precies ecologisch is te definiëren en af te stemmen met de consument. Een wadi of een groendakje maken de tuin nog niet per se ecologisch. Groenprofessionals hebben de taak het ecologisch maximaal haalbare uit elke klus te halen met behoud van een tevreden consument. Groenprofessionals hebben de taak om de consument uit te leggen wat wel en niet kan en vooral waarom niet. De hoogte van het ‘plafond’ van de consument is hierbij maatgevend.

Mijn idee: Groenprofessionals nemen hun ecologische verantwoordelijkheid als uitgangspunt binnen de gegeven kaders van de tuin in een zo optimaal mogelijke afstemming met de wensen van de consument.

2. De rol van de hovenier als ecoloog‍

Stelling: "Hoveniers hebben de plicht om proactief ecologische tuinontwerpen en biodiversiteit te bevorderen, zelfs als dit afwijkt van de expliciete wensen van de klant.”

Vakmatig, moreel en ethisch gezien vind ik dat juist hoveniers - vakmensen die zich professioneel met groen in buitenruimtes bezig houden - als beroepsgroep de (zorg)plicht hebben om al het mogelijke te doen om biodiversiteit en ecologie te bevorderen. Tegelijkertijd wil je de consument ‘in de boot’ houden. Ook hier geldt dat het een het ander niet hoeft uit te sluiten. Groen professionals zijn er in getraind de wensen van de klant ‘te lezen’. Neem tuinontwerpers die er hun vak van gemaakt hebben om wensen van opdrachtgevers te vertalen naar aantrekkelijke groene buitenruimtes waarbij rekening gehouden wordt met de groeiplaats omstandigheden. Met goede alternatieven blijken expliciete wensen minder expliciet te zijn dan ze op het eerste gezicht leken. Het behoort tot de basis competentie van een tuinontwerper om de ‘ontwerpruimte’ bij de consument te vinden. Bekwame groenprofessionals komen er altijd uit.

3. Balans tussen esthetiek en functionaliteit‍

Stelling: "De esthetische waarde van een tuin moet even belangrijk zijn als de functionaliteit ervan in het bijdragen aan biodiversiteit en klimaatadaptatie.”  

Of een buitenruimte esthetisch is is een subjectief begrip. Elke buitenruimte - dus ook een tuin - zou ruimtelijk gezien goed in elkaar moeten zitten. Dat is het werk van ontwerpers en hoveniers samen. De ruimtelijke opbouw en functionaliteit zijn op elkaar betrokken. Soms volgt de vorm uit de functie. Tuinen of buitenruimtes die niet functioneren zijn slechte tuinen nog los van de vraag of het esthetisch is. Ook hier sluiten esthetiek, functionaliteit en de ecologische baten elkaar niet uit.

Elke situatie is uniek en heeft zijn specifieke kansen en bedreigingen.

4. Educatie en advies als onderdeel van hovenierswerk‍

Stelling: "Het is essentieel dat hoveniers hun klanten actief adviseren en onderwijzen over het belang van ecologische en klimaatbewuste tuininrichting.”

Het is essentieel dat hoveniers maar ook ontwerpers de consumenten professioneel adviseren. Dat betekent dat de consument ook gewezen moet worden op de onmogelijkheden en/of de consequenties van bepaalde handelingen. Vakmensen ‘lezen’ de consument op de goede manier en weten de juiste (kleine) stappen te zetten die haalbaar zijn binnen de gegeven omstandigheden.

Vooral voor hoveniers is een schone taak weggelegd om met toereikende kennis de consument goed te adviseren. Zij zijn degene die de meeste en intensieve klantencontacten maken. Kennis is onontbeerlijk en groene kennis zal gezien de klimatologische ontwikkelingen alleen maar belangrijker worden.

5. Toekomstige vaardigheden van hoveniers‍

Stelling: "Toekomstige hoveniers moeten niet alleen getraind zijn in traditionele tuinbouwvaardigheden, maar ook uitgebreide kennis hebben van ecologie en klimaatadaptieve technieken.”

Het gaat hoveniers helpen als zij bekend zijn met de basisprincipes van de ecologie en de plaats van de tuin in dat ecologische proces. De wetenschap dat een tuin altijd in ontwikkeling is en dat de staat van de tuin een momentopname is is een belangrijk inzicht. Het is belangrijk voor hoveniers het verband te begrijpen tussen de inrichting van de tuin en de onderhoudskosten en de ontwikkeling van de tuin in de toekomst.

Hoveniers zijn ook de professionals waarvan je mag verwachten dat ze beschikken over veel materialen kennis. De uitgebreide wereld van dode en levende materialen kenmerkt het hoveniersvak. Hoveniers zijn de professionals die bij uitstek schitteren in de toepassing van materialen en hoe die materialen zich gedragen door de jaren heen.

 6. Commercieel versus milieu-ethisch handelen‍

Stelling: "Het commerciële succes van een hoveniersbedrijf moet niet ten koste gaan van milieu-ethische overwegingen; duurzaamheid moet altijd voorop staan!"

Het blind volgen van trends staat duurzaamheid per definitie in de weg. Dat is de ene kant. De andere kant is dat je als hovenier een klus zou mislopen omdat je de opdracht te ecologisch aanvliegt. Ook dat is niet gewenst. Het gaat er bij elke opdracht om een goede balans te vinden. Soms ligt de balans meer naar het ecologische en bij een andere klus ligt de nadruk meer op trends. Het is de ondernemer die zijn/haar afwegingen maakt. Groenprofessionals die zich duidelijk profileren trekken in theorie de juiste opdrachtgevers aan. Bij de start van een bedrijf ligt dit ingewikkelder omdat de schoorsteen moet roken.

Samenvattend:

1. Kennis is onontbeerlijk voor een goede uitoefening en advisering van het vak. Voor hoveniers geldt dat voor materialenkennis en de toepassing er van elementair is. Onderwijs, educatie, bij- en nascholing zijn actueler dan ooit.

2. De hovenier is degene die het meest in contact komt met de consument en de consument aan de basis al kan voorzien van goede adviezen. Een goed advies is ook weten waar je kracht ligt en wanneer het beter is een specialist in te roepen. Op dit vlak weten hoveniers en ontwerpers elkaar steeds beter te vinden.

3. Communicatie vaardig zijn betekent dat je de consument echt helpt, dat het waarom achter de beslissingen uitgelegd wordt en dat er gedaan wordt wat er beloofd is. Het houdt ook in dat de hovenier goed kan invoelen welke stappen er genomen moeten worden en vooral hoe groot de stappen moeten zijn. De consument ‘opvoeden’ en bewust maken liggen hieraan ten grondslag.