Aanleg en ontwerp lijken dicht bij elkaar te liggen, maar vragen echt om een andere aanpak. In de aanleg draait het om uitvoering en techniek. Ontwerpen begint eerder: bij kijken, analyseren en keuzes maken. Van Dijk merkte het verschil tussen deze twee takken van sport in zijn werk. 'In de aanlegfase realiseer je een tuin volgens ontwerp, bij het ontwerpen kom je er achter hoe een ontwerp in elkaar steekt daardoor kwam ik er achter dat ik een specifieke aanpak miste.'

'Ben je aan het tekenen of ben je aan het ontwerpen?'

Van goed werk naar juiste keuzes

Volgens Simon gaat het vaak mis in de stap vóór de uitvoering. 'Een terras kan strak gelegd zijn, een border netjes beplant. Maar als die op de verkeerde plek ligt, klopt het ontwerp niet.' Dat verschil is in de praktijk zichtbaar. Van Dijk noemt een voorbeeld: 'Een klant wil een groot terras achter in de tuin. Dat kun je gewoon tekenen en maken. Maar als daar weinig zon komt of het niet aansluit op de looproute, gebruik je het terras minder. Dan is het technisch goed gemaakt, maar geen goed ontwerp.'

'Een tuin kan perfect zijn aangelegd en toch niet kloppen'

Van trucje naar analyse

Veel hoveniers werken vanuit ervaring. Bekende oplossingen keren terug. Simon: 'Je ziet dat hoveniers een eigen set oplossingen ontwikkelen. Die werken, dus gebruik je ze opnieuw.' Daar zit volgens de docent ook de beperking. 'Dan blijf je hangen in wat je kent en denk je minder na over de plek zelf.' De opleiding legt de nadruk op analyse weet Van Dijk: 'Ik begin niet meer met tekenen. Eerst moet je in de tuin staan. Kijken naar de omgeving, de bodem en het gebruik.'

De plek als vertrekpunt

Voor Van Dijk begint elk ontwerp buiten. 'Je moet de tuin zien en voelen. Dan krijg je een beeld van wat er kan.' Daarna volgt het gesprek met de klant. 'Je kijkt niet alleen naar wat iemand vraagt, maar waarom.' Die stap voorkomt standaardoplossingen. 'Een boom of terras zet je niet meer automatisch waar de klant het noemt. Je kijkt of het daar ook echt werkt.' In de opleiding ga je kijken wat een boom met de ruimte doet. In een maquette kan je bijvoorbeeld zien wat de boom doet als je die dichter of juist verder weg van het raam zet. Simon: 'zonder bomen of hoogte zit je op de tuin in plaats van in de tuin.'

'De plek bepaalt het ontwerp, niet een vaste oplossing'

Hoveniersbubbel zichtbaar in de praktijk

Volgens Simon brengen hoveniers veel kennis mee. 'Ze weten wat kan en wat niet.' Tegelijk ziet hij een duidelijke valkuil. 'Veel hoveniers denken vaak vanuit hun eigen manier van werken.' Daarmee ontstaat een 'hoveniersbubbel'. Oplossingen die binnen het vak logisch zijn, sluiten niet altijd aan op wat een klant ervaart. Van Dijk herkent dat. 'Je ziet iets en denkt: dat is goed. Maar je vraagt jezelf minder snel af waarom het daar ligt.' De opleiding maakt die blinde vlek zichtbaar. 'Ik kijk nu vaker: is dit echt ontworpen of is het gewoon ingevuld?'

'Je moet loskomen van wat je gewend bent'

Ontwerpen vanuit concept

De opleiding werkt met een concept als basis. Simon: 'Een tuin moet passen bij de omgeving.' Een ontwerp in een bos vraagt iets anders dan in een open landschap. Hij geeft een voorbeeld: 'Wat je vaak ziet, is dat dezelfde strakke tuin overal wordt toegepast. In een bos en op de heide. Terwijl die plekken totaal anders zijn.' Een ontwerp dat aansluit op de omgeving vraagt andere keuzes. 'In een bos werk je met schaduw, gelaagdheid en beschutting. Op een open plek kijkje bijvoorbeeld weer naar ruimte en zicht.'

'Dezelfde oplossing past niet op elke plek'

Meer grip op klant en ontwerp

De opleiding verandert ook het contact met klanten. Van Dijk stelt nu andere vragen. 'Wat wil iemand echt? Waar wordt de tuin voor gebruikt? Als je die vragen kunt beantwoorden, word je werk veel gemakkelijker en beter.' Volgens Simon zit daar de sleutel: 'De klant is leidend, maar je kunt als ontwerper laten zien wat beter werkt.' Iemand wil bijvoorbeeld absoluut geen boom, maar als je doorvraagt komt dat omdat die bijvoorbeeld licht wegneemt. Je kunt dan bijvoorbeeld voorstellen om kleine of smalle bomen te plaatsen.

Praktisch en toepasbaar

De opleiding bestaat uit drie blokken: Visueel & Ecologie, Concept & Compositie en Materialisatie Grijs & Groen. Studenten werken met echte tuinen en bezoeken zelf klanten. Daarnaast wordt er met de hand geschetst. Binnen het bedrijf werkt Van Dijk met SketchUp, maar schetsen helpt hem anders kijken. 'Je denkt meer na over ruimte en verhoudingen en je krijgt meer gevoel bij het vak.''

'Met de hand schetsen vertraagt en verbetert je ontwerp'

Meerwaarde voor het vak

De opleiding is verlengd naar een twee jarige NLQF-erkende opleiding om meer verdieping mogelijk te maken. Volgens Simon is dat nodig. 'Ontwerpen leer je niet in één keer.' Voor Van Dijk zit de grootste winst in het proces. 'Je slaat minder stappen over en maakt bewustere keuzes.' Zijn conclusie is duidelijk: 'Eerst begrijpen wat een plek vraagt. Daarna pas ontwerpen.'

Maak van beplanting jouw visitekaartje!

Maak van beplanting jouw visitekaartje met de vijfdaagse cursus Praktische Plantenkennis!

Groene winst met Praktische Plantenkennis
•     Betere adviezen
•     Gemotiveerder personeel
•     Tevredener klanten

Het hebben van praktische plannenkennis is onmisbaar voor het geven van een goed advies of het maken van een origineel beplantingsplan.

Wil jij weten hoe je sterke soorten het beste kan combineren en waar je nog meer op moet letten bij het geven van een goed advies of het maken van een plan?

Meld je aan voor de vijfdaagse cursus Praktische Plantenkennis. In de cursus gaan we met praktische voorbeelden aan de slag en behandelen we ruim 200 sterke soorten uit verschillende plantgroepen. Maak van beplanting jouw visitekaartje en verras je klanten met een originele tuin.

Voor wie? Hoveniers, groenmedewerkers groothandel/tuincentra/kwekerij, ontwerpers. Waar? In Boskoop en Hoogeveen.

Kijk voor meer informatie op: www.ontwerpacademie.nl/praktische-plantenkennis