Tuinen is een boekenreeks uit de jaren ’50 en 70 van de vorige eeuw. Het behoort tot het standaard naslagwerk van ontwerpers en uitvoerders. Het is een reeks van vier delen. Het hierboven afgebeelde deel is uitgegeven in 1974.

  1. Deel 1 gaat over Ontwerpen.
  2. Deel 2 over Materialen en Ontwerpgegevens.
  3. Deel 3 over Uitvoering en Onderhoud.
  4. Deel 4 over Openbaar groen en Recreatie.

tuinen

Ondanks de soms wat gedateerde teksten is het opvallend hoe actueel de informatie nog is. Voor de hovenier maar ook voor de ontwerper is het wat mij betreft (nog steeds) het basis naslagwerk. Standaard raad ik startende ontwerp cursisten aan de boeken, als het even kan, te bemachtigen.

Voor ontwerpers zijn vooral de eerste twee delen van belang. In een passage van het hoofdstuk over vormgeving stellen de auteurs drie belangrijke uitgangspunten aan de orde waar een plan in overeenkomstige zin aan dient te voldoen:

Het zijn deze soort uitspraken die je als ontwerper dwingen na te denken over wat je aan het doen bent. Duidelijkheid; “het plan moet helder en duidelijk van opzet zijn, zodat de bedoeling van de ontwerper spreekt tot de beschouwer …”.  en over eerlijkheid; “men moet eerlijk zijn in de keuze en de verwerking van het materiaal …”. Bedoeling en uitdrukking geven aan het (ontwerp)doel met behulp van het materiaal, levend of levenloos ligt aan de basis van het ontwerpen. Men stelt: ” Het is niet van overwegend belang of de lijnen van het plan een recht of een gebogen verloop hebben, mits er een duidelijke gedachtengang aan ten grondslag ligt en ze voortkomen uit een eerlijke poging het beoogde doel zo goed mogelijk te bereiken en weer te geven…”.

Het gaat eerder om de vraag waar het ontwerp over gaat en vervolgens met welke materialen je die bedoeling(en) het beste kunt materialiseren. Waardevolle citaten waar je heel lang op kunt knauwen. Temeer omdat de uitspraken ogenschijnlijk eenvoudig lijken.

Wat deel 2 betreft; veel materialen zijn vervangen door andere moderne materialen denk aan kunststoffen. Hetzelfde geldt voor gereedschappen en machines. Maar de waardevolle tabellen over diverse mortels, grondsoorten, straatpatronen, afmetingen van bouwmaterialen en ontwerpgegevens als draaicirkels hebben niets aan waarde ingeboet en zijn nog steeds heel goed bruikbaar. Bekijk hier een gedeelte van de tekst van Pannekoek/Schipper deel 2 ontwerpen, aanleggen en beplanten van tuinen 1989.

Tuinen 1 tot en met 4

Tuin – Park – Landschap; auteurs Pannekoek/Schipper, Uitgever Kosmos Amsterdam Antwerpen 1974. Via de 2e hands markt zijn de boeken wellicht nog te krijgen.