Hoe creëer je een onderhoudsarme tuin?

"Zet planten op een plek in je tuin die vergelijkbaar is met de plek in de natuur." Dat is in het kort de strekking van het verhaal van vaste plantenkweker Cor Bras, tijdens ons nieuwe initiatief Podium Boskoop. Wie niet bij de lezing kon zijn – de eerste in een serie – kan hier een korte samenvatting lezen van zijn betoog, waar vorige week ruim veertig mensen op afkwamen.


Lezing Cor Bras tijdens Podium Boskoop

Dynamisch systeem

De natuur echter, en dus ook de tuin, is een dynamisch systeem met levende planten die zich door de tijd heen ontwikkelen. Zo heeft een boom of struik van 80 cm. hoog, minder invloed op de groeiomstandigheden voor de onderbeplanting dan wanneer diezelfde boom of struik na enkele jaren een paar meter hoog is. Grotere exemplaren zorgen bijvoorbeeld voor meer schaduw en bladverliezende bomen of struiken creëren een strooisellaag – het deel van de bodem waar dode, gevallen bladeren en naalden nog herkenbaar aanwezig zijn en waar verteringsprocessen van organisch materiaal volop gaande zijn.

Beplantingen, vegetaties, graslanden, alles is voortdurend in ontwikkeling. Niets blijft hetzelfde. Planten reageren op elkaar en op de omstandigheden die daar ter plekke gelden - soms zelfs op micro niveau. Omdat we de bestaande situatie in stand willen houden, is tuinonderhoud noodzakelijk – maar liefst beperken we dit tot een minimum. Als je de plek kiest die de natuurlijke standplaats evenaart, behoort een onderhoudsarme tuin tot de mogelijkheden.


Standplaatscode

Cor Bras vliegt dit vraagstuk aan vanuit de praktijk en baseert zijn kennis op de standplaatscode van Hansen en Müssel. Bras verwijst hierbij naar de Duitse boeken Die Stauden en Handbuch der Staudenverwendung – zijn lijfboeken. Men spreekt hier onder meer over bosplanten, bosrandplanten en planten voor de open ruimte – de planten die Cor tijdens de lezing behandelt. De lijst van Hansen en Müssel gaat nog verder met: rotstuinplant, alpine plant, borderplant, oeverplant, waterplant en solitairplant.


Habitats van planten, illustratie: Cor Simon

De kunst is om de situaties in de tuin terug te vertalen naar de standplaatscode. Een border die op het zuiden ligt en volop zon krijgt, kan worden vergeleken met planten die gedijen in de open ruimte. Het maakt dan nog verschil of je bijvoorbeeld te maken hebt met een arme grond of juist een voedingsrijke grond. De volledige standplaatscode is opgebouwd uit vier kolommen: 1. Algemene groeiplaats (bijvoorbeeld bosplant), 2. Specifieke eisen m.b.t. zon/schaduw en vochtigheid, 3. Standplaatsadvies bestaande uit rijke/arme grond, zuurtegraad en vochtigheid en 4. Overige eigenschappen als woekerend, sterk uitzaaiend, enz.



Planten voor de open ruimte zijn relatief kleurrijk, hebben licht nodig en beschikken vaak over penwortels. 


Bos- en bosrandplanten

Kenmerken van bosplanten zijn: trage starters en langzame groeiers, langlevende planten op humusrijke grond die overweg kunnen met een hoge worteldichtheid. Voorbeelden hiervan zijn: Polystichum setiferum ‘Dahlem’ en Arum dioscorioides. Bosrandplanten verdragen al meer licht, het zijn meestal langzame starters en trage groeiers op een over het algemeen matig humusrijke grond.  


Een kenmerkend voorbeeld van een overgangssituatie van bosrand naar open ruimte


Concurrentiedriehoek

Naast de uitleg en toepassing van de standplaatscode vertelde Cor Bras over de concurrentiedriehoek waarbij er sprake is van een dynamisch evenwicht tussen enerzijds pioniersplanten die snel groeien en gelden als de ‘wegvoorbereiders’ voor de concurrerende langlevende planten, en anderzijds de planten die baat hebben bij een hoge milieudynamiek ofwel de stress tolerante planten. Een hoge milieudynamiek zorgt er voor dat de planten worden geremd in hun successie (een ecologisch proces waarbij de soortensamenstelling binnen een habitat verandert). Zo zal een wilgenvloedbos dat regelmatig onder water staat, zijn voorbehouden aan water tolerante soorten. En in de duinen kom je planten tegen die zich met beharing, doornen en vetachtige bladeren, hebben bewapend tegen de zilte wind en droogte.



Concurrentiedriehoek Jurgen Bouillon, illustratie gemaakt door Cor Simon

Vind je deze blog interessant? Leuk als je het laat weten op onze sociale media. Ook een lezing bijwonen? Maandag 2 maart a.s. vertelt Frits Ruyten over zijn integrale beplantingsmethode en de voordelen daarvan voor milieu en biodiversiteit. Meld je aan en je bent er bij!

 

 

Logo_ontwerpacademie
   

Contact algemeen

Contact studentenzaken

Online

                               

Adres

  • Bezoek- en correspondentieadres 
  • Belgiëlaan 1A5, 2391 PH Hazerswoude-Dorp
  • Leslocatie Boskoop
  • Belgiëlaan 1A5, 2391 PH Hazerswoude-Dorp
  • Leslocatie Tuinvisie, Utrecht
  • Rutherfordweg 75, 3542 CN Utrecht